“İstanbul’un taşı toprağı altındır” cümlesiyle başlayan yüzlerce öyküden yalnızca bir tanesidir Bekâr Odaları.

Türkiye’nin farklı şehirlerinden İstanbul yollarına düşen her yaştan erkeğin amacı para kazanmaktır; ancak düzenli bir iş bulmak pek de kolay değildir. Kazanılan çok az parayla ev tutmak neredeyse imkânsızdır. Bu nedenle 5-6 kişi bir araya gelerek genellikle eski binalarda veya hanlarda tek bir oda kiralarlar. Sağlıklı bir yaşamın neredeyse imkânsız olduğu bu odalar, İstanbul’un göbeğinde Beyazıt ile Eminönü arasında yoğunlaşmaktadır.

Osmanlı İmparatorluğu’ndan beri varlığını sürdüren bekâr odaları, yüzyıllar boyunca göçmen işçilerin şehirdeki ilk barınakları olmuştur.

Gençliğinde kısa bir süre bekâr odalarında kalan babam Fethi Bal’dan, bu odaların hikâyelerini defalarca dinlemiştim. Yönetmen Şerif Gören’in 1981 yılında çektiği Herhangi Bir Kadın filmindeki önemli karakterlerden Hamal Cemal de bekâr odalarında yaşamaktaydı. 2000 yılında bu filmi rastlantı sonucu izlerken, babamın anlattığı hikâyeler gözümde ete kemiğe büründü.

Fotoğraflar, 2000–2003 yılları arasında İstanbul’un Küçükpazar semtinde çekildi. İlk yılın sonunda tanıştığım sosyolog Gamze Toksoy’un da projeye katılmasıyla bu süreç, görsel sosyoloji alanında Türkiye’de gerçekleştirilen ilk çalışma oldu. Bekâr odaları sakinlerinin yalnızca akşamları odalarında bulunması nedeniyle çekimler, çok az ışıklı ortamlarda ve 6400 ASA negatif filmler kullanılarak yapıldı.

Bekâr Odaları projesi 2004’ten itibaren defalarca sergilendi.

Projeyi oluşturan 50 fotoğraftan öne çıkan 24 fotoğrafı seyretmek için: